فرهنگ لغات و اصطلاحات فداغی سبزیهای محلی داروهای گیاهی محلی غذاهای محلی بازیهای محلی فداغ لارستان

1-  خدا سـِي آدم ِ مـُچَل تليت ا َكـُيْ                                                                             

                                                                      (khoda sey adame mochal telit akoy)

2- عيب از گل نار وا مـَجو   

                                                                                    (  eyb az gole nar va majoo )

3- دل از دُم دل ا َشه   

                                                                                                (del az dom del ashe)

4- چارَي خر نَيكُوي ، پي كُرّه خر اَشْكنه 

                                                    charay khar naykoy , pay korra khar ashkene


5- اَ دور اگُوين كه دُوار بشنُفه ، ا دُت اگوين كه زن پس بشنفه  

                                            

A door agoyn ke dovar beshnofe, A dot agoyn ke zen pos beshnofe


6- صافي ا َ ا َستُمو اگو چهل كلكي   

                                                                       (safi a astomo agoo chel kalaki)

7- ماشك از خو شك ان  

                                                                                  (mashak az kkho shaken)

8- از همت گو اِ رَشِن ، كه بُشكِ تو زرد و گـَش اِن   

                                                              

                                      (az hemmate gow e rash en , ke boshke to zard o gash en)

9- هر تُر خُي زشت تُر ، بازيش بـشتر

                                                                    (har torkhoy zesht tor, bazish beshtor)

10- دور دعر ِز اشا آبنن ، جلو كپ مردم نيشا

                                                                        

                                          (doore daarez asha abenen ,jolowe kape mardom naysha)

۱۱- گزک از دو برگوش معلومن

(Gozak az do bargoosh maalumen)

۱۲- اگم نرن اگو شدس

(ََAgom noren agoo shodos)

۱۳- ریخش بکه

(Rikhosh bekeh)

۱۴- گوووی که لَک خورن گُسَروشم لَک خور ابه

(govi ke lak khoren gosarosh am lak khor abeh)

۱۵- خَر اُشبَستو اَز دُم اسب اَگَرده

(khar oshbasto az dom asb agarde)

۱۶- انگار دل کلن

( Engar dale kalen )

۱۷- کوزه گر آووش از بکلن

( Koozegar  auosh az bokalen )

۱۸- تو تا تَ تی اِن مُ تا مَ تی نی 

( To ta ta ti en   mo ta ma ti ni )

19-کسی که اَ ده اَمهُ اَ دیارم اَتا

(Kesi ke a deh amoh a deyarom ata)

20- دل شَ دل دونگ نَ

(Del sha del dong na )

21- از لَردی اتا اَ تِ کنج اَ نی

(Az lardi ata a te konj ani )

22- پول الی پول اشه

(Pool a ley pool ashe )

.23- نه چاین (چاه ) نه برکه

( Na chayn na berkah )


24- جایی که زن اکشه زنجیر نی کشه!!!

( Jayi ke zan akeshe zanjir nay keshe )


25 - نوگنوش اته روغنن!

( Nongosh a te roughanen )


26 - گنده مرغ لی گنده درخت انی

( Gonda morgh  ley gonda derakht ani )


27 - خدا دور و تخته لی هم جور اکوی

( Khoda door o takhta ley ham joor akoy )


28 - پیرزن پُمُوش نُم اشکشد

( Pirazan pomosh nom osh keshedo )


29 - یه اَشکُمُو دو منت نبد

(Ya ashkom o do mennat nabodo )


30- علف دم سرا سحارن


31- غریبه دست اشددو وله دل اشنددو


 با تشکر از آقای قاسمی و دانشجو ۸۵

+ نوشته شده در  پنجشنبه نهم اردیبهشت 1389ساعت 14:17  توسط افسرده  | 

وقتی عجله داریم میگوییم  "الَهَ نه "  یعنی عجله کن! 


امری که تاسف ما را بر می انگیزد . "الَهَ"  یعنی  "ای وای !!!"


موقعی که چیزی را به کسی تعارف میکنیم مثل یه کیک  " الَهَ نه !!!"  یعنی " لطفا بردارید"


موقعی که میخواهیم حرف کسی را تکذیب کنیم به کنایه میگوییم  "الَهَ؟!!!"


موقعی که  شخصی  ( بیشتر بچه ها ) رو از انجام کاری که در ان لحظه در حال انجام ان است بخواهیم منع کنیم محکم میگوییم " الَهَ!!!"  یعنی این کار را انجام نده.

و........

معانی مختلف الَهَ بیشتر به چگونگی تلفظ ان بر میگردد یعنی در اصل این کلمه با لحن های متفاوت که ادا شود معانی مختلف به خود میگیرد .


با تشکر از دانشجو 85

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و نهم آذر 1388ساعت 17:42  توسط افسرده  | 

حال ساده رفتن در لهجه فداغی

اَشُم          ( می روم )                اَشِش     ( می روی )                     اَشِه    ( می رود )

اَشِم          ( می رویم )              اَشی       ( می روید )                     اَشِن    ( می روند )

حال ساده گفتن در لهجه فداغی

اَگُم          ( می گویم )              اَگُیش       ( می گویی )                   اَگو       ( می گوید )

اَگُیم        ( می گوییم )             اَگُی         ( می گویید )                    اَگُین     ( می گویند )

حال ساده خوردن در لهجه فداغی 

اَخرُم        ( می خورم )              اَخرِش      ( می خوری )                  اَخُی    ( می خورد )

اَخرِم        ( می خوریم )            اَخری        ( می خورید )                  اَخرِن    ( می خورند )

حال ساده بردن در لهجه فداغی   

اَبرُم         ( می برم )               اَبرِش         ( می بری )                     اَبِه        ( می برد )

اَبرِم        ( می بریم )              اَبری           ( می برید )                     اَبرِن      ( می برند )

حال ساده بریدن در لهجه فداغی 

اَبُلُم      ( می بُرم  )               اَبُلِش         (  می بُری  )                  اَبُلِه       ( می بُرد )

اَبُلِم     ( می بُریم )               اَبُلی           ( می بُرید )                    اَبُلِن       ( می بُرند ) 

حال ساده کشیدن در لهجه فداغی

اَکِشُم    ( می کشم)            اَکِشِش       ( می کشی )                اَکِشِه     ( می کشد )

اَکِشِم   ( می کشیم )          اَکِشی         ( می کشید )                اَکِشِن    ( می کشند )

حال ساده خریدن در لهجه فداغی

اَخِلُم    ( می خرم )             اَخِلِش          ( می خری )                 اَخِلِه         ( می خرد ) 

اَخِلِم    ( می خریم )            اَخِلی           ( می خرید )                 اَخِلِن        ( می خرند )

حال ساده فروختن در لهجه فداغی

اَفرَشُم   ( می فروشم )       اَفرَشِش        ( می فروشی )            اَفرَشِه     ( می فروشد )

اَفرَشِم   ( می فروشیم )      اَفرَشی         ( می فروشید )            اَفرَشِن    ( می فروشند )

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و پنجم آبان 1388ساعت 8:34  توسط افسرده  | 

 افعال ماضی ساده در لهجه فداغی بر دو نوعند گروه اول بی قاعده هستند و گروه دوم از یک قاعده خاصی پیروی می کنند. اگر توجه نمایید در ابتدای  افعال با قاعده  از پیشوندهایی استفاده شده است که در همه آنها مشترک است.این پیشوندها عبارتند از:

اُم                       اُت                       اُش

مُن گ                 تُن گ                   شُن گ

و اما افعال  ماضی ساده با قاعده به جند گروه تقسیم میشوند.

الف) پیشوند  +  حرف اول ریشه فعل در فارسی

این گروه از افعال ماضی در لهجه فداغی از پیشوند بعلاوه حرف اول ریشه  آن فعل در فارسی ساخته

میشود.مثلا  برای ساختن  فعل ماضی خوردن در لهجه فداغی  که حرف اول آن در فارسی  خ می باشد

بدین طریق آنرا می نویسیم:

اُم خَ

نمونه ای از این افعال در ذیل آمده است.

 

ماضی ساده خوردن در لهجه فداغی

اُم خَ         (خوردم)                اُت خَ     (خوردی)             اُش خَ      (خورد)

مُن گ خَ   (خوردیم)               تُن گ خَ  (خوردید)            شُن گ خَ  (خوردند)

 ماضی ساده گفتن در لهجه فداغی

اُم گُ          (گفتم)                     اُت گُ         (گفتی)                       اُش گُ         (گفت)

مُن گ گُ     (گفتیم)                    تُن گ گُ     (گفتید)                        شُن گ گُ   (گفتند)

 ماضی ساده زدن در لهجه فداغی

اُم زَ         (زدم  )                     اُت زَ         (زدی )                          اُش زَ           (زد  )

مُن گ زَ   (زدیم)                      تُن گ زَ     (زدید  )                         شُن گ زَ      (زدند  ) 

 ماضی ساده بردن در لهجه فداغی

اُم بُ        ( بردم  )                      اُت بُ         ( بردی )                       اُش بُ          ( برد  )

مُن گ بُ  ( بردیم )                      تُن گ  بُ    ( بردید  )                      شُن گ بُ     ( بردند  )

ماضی ساده گذاشتن یا نهادن در لهجه فداغی

اُم نَ          ( گذاستم )                 اُت نَ          ( گذاشتی )                اُش  نَ          ( گذاشت  )

مُن گ  نَ   ( گذاشتیم )                تُن گ   نَ    ( گذاشتید )                شُن گ نَ     ( گذاشتند )

ماضی ساده انداختن در لهجه فداغی

اُم کَ         ( انداختم )                 اُت کَ           ( انداختی )                اُش کَ          ( انداخت  )

مُن گ  کَ    ( انداختیم )                تُن گ   کَ    ( انداختید )                شُن گ کَ     ( انداختند )

 

 ب) پیشوند  +  چند حرف از  ریشه  فعل در فارسی

 این گروه از افعال ماضی ساده در لهجه فداغی از پیشوند بعلاوه چند حرف از ریشه  آن فعل در فارسی

ساخته میشود. مثلا  برای ساختن  فعل ماضی ساده دیدن در لهجه فداغی  از پیشوند بعلاوه دو حرف از

ریشه آن فعل در فارسی (دی) استفاده میشود:

اُم دی

نمونه ای از این افعال را میتوانید در ذیل مشاهده نمایید:

ماضی ساده دیدن در لهجه فداغی

اُم دی        (دیدم)                   اُت دی     (دیدی )                        اُش دی       (دید)

مُن گ دی  (دیدیم)                  تُن گ دی ( دیدید)                        شُن گ دی  (دیدند)

ماضی ساده گرفتن در لهجه فداغی

اُم گُرُ          (گرفتم)                   اُت گُرُ        (گرفتی )                      اُش گُرُ        (گرفت)

مُن گ گُرُ    (گرفتیم)                  تُن گ گُرُ    (گرفتید)                       شُن گ گُرُ   (گرفتند)

ماضی ساده چیدن در لهجه فداغی

اُم چی         ( چیدم )                   اُت چی        ( چیدی )                     اُش چی        ( چید )

مُن گ چی   ( چیدیم )                  تُن گ چی    ( چیدید )                     شُن گ چی   ( چیدند )

 ماضی ساده دزدیدن در لهجه فداغی

اُم دُزی       (دزدیدم)            اُت دُزی     (دزدیدی)                     اُش دُزی        (دزدید )

مُن گ دُزی (دزدیدیم)            تُن گ دُزی (دزدیدید)                      شُن گ دُزی (ددیدند)

ماضی ساده کشیدن در لهجه فداغی

اُم کِشی       ( کشیدم)            اُت کِشی        ( کشیدی )              اُش کِشی        ( کشید )

مُن گ کِشی  ( کشیدیم )         تُن گ کِشی    ( کشیدید )              شُن گ کِشی   ( کشیدند )

ماضی ساده کشتن در لهجه فداغی

اُم کُشت        ( کشتم )            اُت کُشت         ( کشتی )              اُش کُشت         ( کشت )

مُن گ کُشت   ( کشیتیم )         تُن گ کُشت     ( کشتید )              شُن گ کُشت    ( کشتند )

 ماضی ساده خریدن در لهجه فداغی

اُم خِلی       ( خریدم )            اُت  خِلی     ( خریدی )                     اُش خِلی        ( خرید  )

مُن گ خِلی  (خریدیم)            تُن گ خِلی  ( خریدید )                      شُن گ خِلی  ( خریدند )

ماضی ساده فروختن در لهجه فداغی

اُم فِرَت        ( فروختم )             اُت  فِرَت      ( فروختی )                   اُش فِرَت       ( فروخت )

مُن گ فِرَت   ( فروختیم )            تُن گ فِرَت   ( فروختید  )                 شُن گ فِرَت   ( فروختند )

 ماضی ساده شنیدن در لهجه فداغی

اُم شُنُفت       ( فروختم )             اُت  شُنُفت      ( فروختی )                اُش شُنُفت       ( فروخت )

مُن گ شُنُفت  ( فروختیم )            تُن گ شُنُفت   ( فروختید  )              شُن گ شُنُفت   ( فروختند )

  ماضی ساده خواندن در لهجه فداغی

اُم خُند       ( خواندم )             اُت  خُند      ( خواندی )                اُش خُند      ( خواند )

مُن گ خُند  ( خواندیم )            تُن گ خُند   ( خواندید  )              شُن گ  خُند ( خواندند )

 ماضی ساده نوشتن در لهجه فداغی

اُم نُوُشت         ( نوشتم)           اُت  نُوُشت       ( نوشتی )                اُش نُوُشت      ( نوشت )

مُن گ نُوُشت   ( نوشتیم)          تُن گ نُوُشت    ( نوشتید  )              شُن گ نُوُشت   ( نوشتند )

ج)  پیشوند + ...

این گروه از افعال با قاعده ماضی ساده  در لهجه فداغی از پیشوند بعلاوه چند حرف ساخته میشود که

پیشوندها در همه آنها شبیه دیگر افعال باقاعده ماضی ساده می باشد.

 

ماضی ساده برداشتن در لهجه فداغی

اُم واسُ       (برداشتم)           اُت واسُ   ( برداشتی)                  اُش واسُ    (برداشت)

مُن گ واسُ (برداشتیم)        تُن گ واسُ  (برداشتید)                 شُن گ واسُ (برداشتند)

ماضی ساده ساختن در لهجه فداغی

اُم لا        ( ساختم  )               اُت لا       (ساختی  )                   اُش لا         (ساخت  )

مُن گ لا  ( ساختیم )               تُن گ لا   (ساختید  )                    شُن گ لا   ( ساختند  ) 

ماضی ساده راندن در لهجه فداغی

اُم لَینَ        ( راندم )           اُت لَینَ     ( راندی )                 اُش لَینَ       ( راند )

مُن گ لَینَ  ( راندیم )        تُن گ لَینَ   ( راندید )                 شُن گ لَینَ  ( راندند )

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیستم آبان 1388ساعت 16:39  توسط افسرده  | 

افعال بی قاعده ماضی ساده در لهجه فداغی از قاعده خاصی پیروی نمی کنند که نمونه ای از آنها در ذیل آمده است.

ماضی ساده رفتن در لهجه فداغی:

اُشتُم  (رفتم)                   اُشتِش  (رفتی)                        شُ  (رفت)

اُشتِم  (رفتیم)                  اُشتی   (رفتید)                        اُشتِن  (رفتند)

 ماضی ساده آمدن در لهجه فداغی

اَندُم  (آمدم)                   اَندِش  (آمدی )                     اَمُ   (آمد)      

اَندِم  (آمدیم)                 اَندی  (آمدید  )                      اَندِن  (آمدند)

ماضی ساده نشستن در لهجه فداغی

شَستُم    (نشستم)                 شَستِش   (نشستی)                   شَست  (نشست)

شَستِم   (نشستیم)                 شَستی    (نشستید)                   شَستِن  (نشستند)

 ماضی ساده ایستادن در لهجه فداغی

وِستَدُم    (ایستادم)                وِستَدِش     (ایستادی)                   وِستَ     (ایستاد)

وِستَدِم   (ایستادیم)                وِستَدی      (ایستادید)                   وِستَدِن    (ایستادند)

   ماضی ساده خوابیدن در لهجه فداغی

خَتِدُم     (خوابیدم)             خَتِدِش     (خوابیدی)                  خَت    (خوابید)

خَتِدِم     (خوابیدیم)            خَتِدی      (خواییدید)                  خَتِدِن   (خوابیدند)

ماضی ساده بلند شدن   در لهجه فداغی

رُستَدُم   (بلند شدم  )         رُستَدِش    (بلند شدی )               رُستَ    (بلند شد)

رُستَدِم   (بلند شدیم)         رُستَدی     (بلند شدید)                 رُستَدِن  (بلند شدند )

ماضی ساده بیدار شدن در لهجه فداغی

بِدار وابُدُم  (بیدار شدم)      بِدار وابُدِش  (بیدار شدی)         بِدار وابی  (بیدار شد)

بِدار وابُدِم  (بیدار شدیم)     بِدار وابُدی   (بیدار شدید)        بِدار وابُدِن  (بیدار شدند) 

 ماضی ساده بودن  در لهجه فداغی

اُندُم       ( بودم )              اُندِش      ( بودی )                 اُند     ( بود )   

اُندِم       ( بودیم )            اُندی        ( بودید )                 اُندِن   ( بودند )

ماضی ساده شدن  در لهجه فداغی

بُدُم       ( شدم )            بُدِش      ( شدی )                  بی   ( شد )

بُدِم       ( شدیم )           بُدی       ( شدید )                  بُدِن  ( شدند )

ماضی ساده افتادن  در لهجه فداغی

اُفتَدُم    ( افتادم )           اُفتَدِش    ( افتادی )                اُفتَ       ( افتاد )

اُفتَدِم    ( افتادیم )         اُفتَدی      ( افتادید )                اُفتَدِن    ( افتادند )

 

 

 

+ نوشته شده در  جمعه هشتم آبان 1388ساعت 15:6  توسط افسرده  | 

بازی کلنگی  (Kalengi)  یک بازی چند نفره محلی در فداغ می باشد. در این بازی ابتدا به تعداد نفرات خطهایی به فاصله مساوی بر روی زمین مسطحی می کشند و هر نفر یک کلنگ (Kaleng) بر روی خطها قرار می دهد. سپس نفرات به ترتیب از یک نقطه مشخص مایه (تیله) های خود را با دست پرتاب می کنند. در صورتی که تیله هر شخص به هر کدام از کلنگها خورد آنرا بر می دارد و اگر به تیله شخص دیگری برخورد کرد آن شخص از بازی اخراج می شود و این کار ادامه می یابد تا وقتی که کلنگها تمام شود.پس از آن دوباره هر نفر کلنگ دیگری می آورد و بازی ادامه می یابد.

بعضی از اصطلاحات این بازی به شرح زیر می باشد                                                                       

*مایی دست (Mayay Dast) : هر شخص یک تیله را بعنوان تیله برتر انتخاب کرده و برای پرتاب از آن استفاده می نماید.

* مایی لولب (Mayay Loulab) : نوعی تیله می باشد که معمولا بعنوان مایه دست استفاده می شود.

* کلنگ (Kaleng) : نوعی صدف دریایی می باشد که انواع مختلفی دارد.

* واشنا (Vashna) : یعنی اینکه کلنگ خودت را بر روی خط مشخص شده قرار بده.

+ نوشته شده در  سه شنبه نوزدهم شهریور 1387ساعت 15:56  توسط افسرده  | 

بازی كـُم پـُر ، كـُم پيچ یکی از بازیهای محلی فداغ می باشد. این بازی دو نفره است. روش بازی بدین صورت است که نفر اول شیء کوچکی را درون یکی از دستهایش مخفی می کند و نفر دوم باید تشخیص دهد که درون کدامیک از دستانش است. در صورتی که اشتباه بود دوباره اینکار تکرار می شود و اگر صحیح بود نفر دوم شیء را مخفی می نماید و این کار ادامه می یابد.

+ نوشته شده در  سه شنبه نوزدهم شهریور 1387ساعت 15:36  توسط افسرده  | 

از کلیه دوستان و همشهریان عزیز خواهشمندیم که ما رادر تکمیل شیوه بازیهای محلی فداغ یاری نمایند. ضمنا یکی از دوستان قصد دارند که این بازیها را در کتاب بازیهای محلی فداغ بصورت الکترونیکی جمع آوری نمایند.دوستانی که شیوه این بازیها را برای ما بفرستند بنام خودشان در وبلاگ و کتاب الکترونیکی ثبت می شود. 
+ نوشته شده در  سه شنبه نوزدهم شهریور 1387ساعت 12:51  توسط افسرده  | 

در کوهها و صحراهای اطراف فداغ گیاهان دارویی زیادی وجود دارد که تعدادی از آنها عبارتند از:

۱- اعوش (Aavesho)

2- سرورز (Seravarzo)

۳- زنیون (Zeneyoon)

۴- سمبا (Somba)

5- بربز (Barbez)

6- شربتی (Sharbati)

۷- خاکشیر (Khakshir)

۸- پد (Podo)

9- مروتعر (Marvetaar)

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه سیزدهم شهریور 1387ساعت 15:10  توسط افسرده  | 

در این بازی ابتدا از ميان بازيكنان يكي با قرعه انتخاب شده خم مي‌شود و بازيكنان ديگر يكي‌يكي از روي او مي‌پرند ، بدين صورت كه فرد جهنده دورخيز ميكند و هنگاميكه به بازيكن خم شده ميرسد دو دست خود را بر روي كمر فرد ثابت كرده و ميپرد و هر جهنده نيم بيت از اين ترانه را ميخواند:
اولي اول بهارن
دومي ، دو زلف يارن
سومي ، سپاه دينن
چهارمي ، چارپاي گاوِن
پنجمي ، پنجه ي شيرن
ششمي ، شيشي شرابن
هفتمي ، هف آسمانن
هشتمي ، هشت در بهشتن
نهمي ، ماه زنونن
دهمي ، ماه خرونن
يازدهمي ، آبش روونن
داوزدهمي ، سالش تمومن
در اين بازي بازنده كسيست كه نتواند از روي بازيكن بپرد يا اينكه شعر نوبت خود را اشتباهي بخواند يعني عدد خود را فراموش كند ؛ پس فرد بازنده بايستي جاي بازيكني كه خم شده بايستد و اين بازي با اين روال ادامه مي يابد .
يكي از جذابيت هاي اين بازي اين است كه افراديكه كمي ناقلا هستند عمدا ً بر روي پشت بازيكني كه خم شده جفتك مي اندازند يا با دست او را هل ميدهند تا او را زمين بزنند .

 

با تشکر از آقای قاسمی

+ نوشته شده در  سه شنبه دوازدهم شهریور 1387ساعت 14:44  توسط افسرده  | 

در فصل زمستان و بهار سبزیهای زیادی در فداغ می رویند که به صورت خام یا پخته مصرف می شوند.

۱- اندر  (Ondoro)

2- ترش (Torosho)

۳- اسپز (Espoz)

4- خلل (Khalel)

5- نونکی (Noonaki)

6- چنر (Chonar)

7- کاشنی (Kashni)

8- سرمو (Sarmoo)

۹- ترتیزک (Taratizak)

10- سرمو (Sarmoo)

 

  

+ نوشته شده در  شنبه دوم شهریور 1387ساعت 15:8  توسط افسرده  | 

در فداغ اصطلاحات خاصی برای نخل و خرما وجود دارد که بصورت زیر می باشد.

* فصیل (Fasil) : به درخت خرما فصیل می گویند.

* پش (Pesh) :  برگ درخت خرما را پش می نامند که سبز رنگ می باشد.

* پنگ (Pong) : خوشه میوه درخت خرما می باشد.

*  آوار (Avar) : گردی است که درخت خرمای نر تولید می نماید و آنرا بر روی درخت ماده می ریزند.

*  ماه کشک (Mahkoshak) : زاده ای که از درخت خرما می روید و در واقع بچه آن می باشد.

*  طاره ( Taroh) : همان طارونه می باشد.

خلالو (Khalaloo) :  میوه اولیه درخت نخل می باشد که از داخل طارونه بیرون می آید و تبدیل به خارک و رطب می شود.

*  خرک (Kharak) :  خارک یا میوه درخت خرما می باشد که به دو رنگ زرد و قرمز می باشد.

*  دمباز (Dombaz) : به خارکی که قسمتی از آن به رطب تبدیل شده باشد دمباز می گویند.

پری (Peri) : الیاف اطراف درخت خرما که  به تنه آن چسبیده است را پری می نامند. پری در بعضی مناطق به‌عنوان اسکاچ نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

*  لت (Lot)  : وقتی که برگهای خشک شده (پش) درخت خرما را میبرند قسمتی از آن بر روی درخت باقی می ماند که از آن برای بالا رفتن از درخت استفاده می شود و به آن لت می گویند.

 

 

 

+ نوشته شده در  شنبه دوم شهریور 1387ساعت 14:26  توسط افسرده  | 

دمبل گیاهی است از تیره ریشه‌داران رده قارچ‌ها که در تداول عامه به قارچ‌های خوراکی و قارچ‌های چتری و کلاهکداری اطلاق می شود و پس از بارش باران می روید.مردم منطقه لارستان در فصل زمستان و بهار پس از بارش باران برای جمع آوری دمبل به صحراهای اطراف رفته و برای پیدا کردن آن در صحرا و کوهها به جستجو می پردازند که هم یک نوع تفریح برای مردم بوده و هم یک  غذای خوشمزه برای آنها می باشد. هر سالی که باران خوبی ببارد مقدار دمبل در منطقه زیاد بوده و به کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر می شود و درآمد خوبی برای مردم منطقه می باشد. در محل رویش دمبل خاک روی آن بلند شده که در زبان محلی به آن تمپلک (Tompolak) می گویند و در تصویر زیر نشان داده شده است.

دمبل در زیر زمین

طرز مصرف

پس از جمع آوری دمبل آنها را خوب تمیز نموده و آنرا کباب نموده یا  با تخم مرغ قاطی می کنند.همچنین می توان آنرا به صورت خورش همراه با برنج یا نان مصرف نمود که غذای بسیار خوشمزه ای است. در تصویر زیر نمونه هایی از دمبل نشان داده شده است.

 دمبل

 رنگ دل (Dol)  سفید و  رنگ خیر (Kheyr) قرمز می باشد.

+ نوشته شده در  شنبه دوم شهریور 1387ساعت 11:21  توسط افسرده  | 

۱- هلیلی  (Helilay)

۲- خاستی  (Khastay)

۳- گچخو  (Gachkhouw)

۴- لشت  (Lesht)

۵- نلسن گ  (Nalasong)

۶- بگشی  (Bagashi)

درخت نخل

 

+ نوشته شده در  جمعه یکم شهریور 1387ساعت 13:22  توسط افسرده  | 

معو  یا مهیاوه یکی از غذاهای محلی فداغ و منطقه لارستان می باشد  و آن مایعی است به رنگ تیره مایل به خاکستری و بوی زننده‌ای دارد.

 طرز تهیه :ابتدا ماهی  ساردین ریز بطول پنج تا ده سانتیمتر  که بلهجه محلی « مُوتُو » می‌نامند، پس از خشک کردن کوبیده و با جو  برشته و خردل (در گویش محلی: خندل) برشته شده و کوبیده شده مخلوط نموده و مقداری نمک و آب به اندازه معینی به آن اضافه نموده که مایع نسبتاً روانی بدست می‌آید که همان «  معو » یا «  مهیاوه  » است. در بعضی جاها آن را جلوی آفتاب می‌گذارند تا خمیر شود که بوی زننده‌ای نیز پیدا می‌کند.

طرز مصرف معو: این ماده غذایی همراه با روغن به انواع نانهای محلی می مالند و معمولا برای صبحانه استفاده می شود.

فواید غذایی معو:  معو دارای فسفر و کلسیم وچربی زیادی است که همگی از ماهی بدست آمده‌است. مردم منطقه جنوب می‌گویند که فرمول معو یا (مهیاوه) ابن سینا طبیب و دانشمند ایرانی و یا بقول بعضیها بزرگمهر  وزیر انوشیروان تهیه نموده‌است، و معتقدند که خوردن معو که دارای خردل هم هست از ابتلاء به بیماری پوستی (پیس) جلو گیری می‌کند.

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی ام مرداد 1387ساعت 17:11  توسط افسرده  | 

سدی تاریخی واقع در دهستان فداغ  و یکی از نقاط دیدنی استان فارس  می باشد. این سد تاریخی در ۳ کیلومتری جنوب فداغ واقع شده‌ و از آثار دوره ساسانیان است. مصالح ساختمان سد از سنگ و ساروج می‌باشد. ارتفاع تاج سد حدود۲۵ متر وعرض ان۲۰ متر وضخامت سد۶ متر می‌باشد.قدمت ساخت این سد بر طبق اثار به جامانده وبررسیهای صورت گرفته به حدود ۸۰۰ سال قبل بازمی گردد، و در جریان حمله افغانها قسمتی از آن مورد تخریب واقع شده‌است. در پایین دشت سد چشمه‌ای واقع شده که آبش برای درمان بیماری پوستی و روماتیسم مفید است. اين بنا در تاريخ 9/1/1378 با شماره 2288 در فهرست آثار ملى به ثبت رسيده است

سد گمپو

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی ام مرداد 1387ساعت 16:11  توسط افسرده  | 

آسیاب آبی  یکی از آثار تاریخی دهستان فداغ   می باشد و در پانزده کیلومتری شرق دهستان فداغ قرار گرفته که در قدیم مردم دهستان فداغ و روستاهای اطراف به‌وسیله آن گندم را به آرد تبدیل میکردند.چرخش این آسیاب با آب بوده که از قناتهای اطراف آن تامین می شده است.

آسیاب آبی فداغ

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی ام مرداد 1387ساعت 16:7  توسط افسرده  | 

چهار طاق یکی از آثار تاریخی دهستان فداغ  می باشد که در واقع یک کاروانسرای قدیمی بوده و مسافران بین راهی در آنجا استراحت می کرده اند.این بنا دارای چهار طاق می باشد که در قسمت ورودی های آن قرار دارد.مصالح بکار رفته در آن سنگ و گچ و ساروج می باشد.متاسفانه این بنای تاریخی در حال نابود شدن است.

چهارطاق

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی ام مرداد 1387ساعت 16:2  توسط افسرده  | 

بالنگستان نام منطقه‌ای خوش آب و هوا در پنج کیلومتری شمال دهستان فداغ  می‌باشد.در این مکان درختان زیادی مانند نخل ، لیمو و کنار وجود دارد و تفریحگاه بسیار خوبی برای مردم منطقه به خصوص در فصل بهار می‌باشد.

بالنگستان

کوه بالنگستان

کوه عظیم بالنگستان در واقع ادامه رشته‌کوه زاگرس جنوبی است که یکی از مرتفع ترین کوههای لارستان می‌باشد.بر روی این کوه درختانی مانند کنار  و بنه و گیاهان دارویی مانند آویشن و پونه و خاک شیر وجود دارد که مردم از آن استفاده می‌کنند.همچنین در قدیم حیوانات کوهی مانند آهو و بز کوهی بر روی این کوه وجود داشته که مردم از گوشت آنها استفاده می‌کردند.در حال حاضر نیز حیواناتی مانند کفتار و گرگ و جوجه تیغی و خرگوش و شغال در این کوهها دیده می شود.

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی ام مرداد 1387ساعت 15:45  توسط افسرده  | 

۱- دار توپا  (Dar Toopa)

۲- هفسنگ (Hafsang)

۳- یلختر (Yalakhtor)

۴- پیپه (Pipah)

۵- گاله (Galah)

۶- پشکل کلو (Peshkol Koloo)

۷- کلنگی (Kalengi)

۸- دمیه (Domyah)

۹- تایر بازی (Tayr Bazi)

۱۰- کابی (Kabi)

۱۱- کایم کایمو (Kaym Kaymoo)

این بازی در واقع همان قایم موشک بازی است.

۱۲- اندر اندرانیکی (Andar Andaraniki)

۱۳- اولی اول بهارن (Avvali Aval Baharen)

۱۴- زون كينتو  (zoon kintoo)

 ۱۵- كـُرُنگ پيچ( korong pich)

۱۶- ندركو (nadrakoo)

۱۷- خر سوز (khare sowz) (khar tapaloo)

۱۸- ا ُش كو (Osh Kow)

19- خيچـَه (khicha)

20-  كـُم پـُر ، كـُم پيچ (Kom Por Kom Pich)

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه سی ام مرداد 1387ساعت 15:38  توسط افسرده  |